024 641 31 61 tot 18:00 uur Bekijk onze openingstijden

Stikstofproblematiek in de bouw

Hormes Bouwmaterialen 1 min. 8 oktober 2019

De bouwsector ervaart op dit moment de gevolgen van de stikstofproblematiek. Wat is er aan de hand en wat betekent dat in de praktijk?

Wat is PAS?

Op 29 mei 2019 deed de Raad van State uitspraak over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Het oordeelde dat het PAS geen basis voor toestemming mag zijn voor activiteiten die extra stikstofuitstoot veroorzaken. Eerder werd er namelijk op basis van het PAS wél alvast toestemming gegeven voor dergelijke activiteiten. Daarbij liep men vooruit op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden. Dat mag dus niet meer. Op grond van de Europese Habitatrichtlijn moet vooraf vaststaan dat de geplande maatregelen daadwerkelijk resultaat hebben.

Gevolgen voor de bouw- en infrasector

Deze uitspraak heeft grote gevolgen voor de bouw- en infrasector. Bouwprojecten in de buurt van  Natura 2000-gebieden moeten nu aan allerlei voorwaarden voldoen. Deze gebieden zijn extra gevoelig voor stikstofuitstoot en worden daarom extra beschermd. Door deze uitspraak is de vergunningverlening voor projecten volledig stil komen te liggen en volgens een inventarisatie staan 18.000 projecten op losse schroeven.

Daarmee komen 70.000 banen in de bouw op de tocht te staan, berekende ABN AMRO. Een deel kan worden opgevangen door het niet invullen van vacatures. Maar de bouw zal niet ontkomen aan het verkleinen van de flexibele schil of het ontslaan van vast personeel. Eerder berekende ABN-AMRO al dat de uitspraak de komende vijf jaar een schadepost van 14 miljard betekent voor de bouwsector.

Natura2000-gebieden in Gelderland. © Rik Bors

Stikstof en (bouw)vergunningen

Het is al lange tijd bekend dat er stikstof vrijkomt bij de bouw, het gebruik van wegen en gebouwen en de veeteelt. Die stikstof slaat neer in de natuur en verrijkt de grond. Daardoor verdwijnen planten die groeien op arme grond en dat heeft weer gevolgen voor dieren en insecten. Daarom wordt er juist rond natuurgebieden streng toegezien op het beperken van de stikstofuitstoot. Alle bouwprojecten van enige omvang stoten stikstof uit. Via herstelmaatregelen moet die uitstoot omlaag, maar duidelijkheid over de maatregelen ontbreekt. Daardoor is het haast onmogelijk om op dit moment een bouwvergunning te krijgen rond de Natura 2000-gebieden.

Nieuwe crisis in de bouw?

Volgens de ABN AMRO staan er door de stikstofproblematiek 70.000 banen op de tocht. ABN AMRO geeft aan dat dit kan worden voorkomen als de vergunningsverlening weer op gang komt. Maar daarvoor is een methode nodig om te bouwen zonder dat er lokaal meer stikstof in de lucht komt. En dat is nog niet zo makkelijk. Ook Bouwend Nederland geeft aan dat een nieuwe bouwcrisis op de loer ligt als er niet snel maatregelen komen.

Bouwprojecten in de ijskast

Naast de infraprojecten (wegen, spoor en vliegvelden) wordt de woning- en utiliteitsbouw hard geraakt. De Raad van State heeft inmiddels uitspraak gedaan over een aantal bestemmingsplannen voor nieuwe woningen en gebouwen. Deze zijn allemaal vernietigd, omdat oude regelgeving gevolgd werd. Door de hoge bouwkosten en een tekort aan personeel haperde de woningbouwproductie al, maar de uitspraak van de RvS laat de woningbouw nu bijna tot stilstand komen.

Advies: ‘Niet alles kan’

Op 25 september jl. presenteerde het adviescollege Stikstofproblematiek, onder leiding van Johan Remkes, een eerste advies voor de korte termijn met de titel ‘Niet alles kan’. Volgens kenners bevat dit advies echter onvoldoende oplossingen om de bouw op korte termijn weer vlot te trekken.

Maatregelen bouwsector

Volgens het adviescollege kan de bouwsector stikstofuitstoot beperken door modulair, energie neutraal, circulair en natuur inclusief te bouwen. Ook moet de sector beter gebruik maken van innovatieve technieken en materialen. Datzelfde geldt voor bedrijven die aanleg-, beheer- en onderhoudswerkzaamheden uitvoeren in Natura 2000-gebieden. Deze bedrijven moeten gestimuleerd worden hun werkzaamheden emissiearm uit te voeren. Bouwend Nederland geeft aan dat de sector hier hard aan werkt. 

Het dwingt de bouw wel anders te gaan denken. Prefab is een mogelijke oplossing vanwege minder transportbewegingen en minder bouwwerkzaamheden op locatie. Andere oplossingen zijn elektrisch rijden, met deelauto's werken of het meer hergebruiken van producten (circulair bouwen).

Eerste stappen naar een oplossing 

De ministerraad vergaderde vrijdag 4 oktober jl. tot diep in de nacht over de problemen met stikstof. Doel was ervoor te zorgen dat (kleine) bouwprojecten die zijn stilgelegd weer kunnen opstarten en de vergunningsverlening weer op gang komt. De regering stelt onder meer een gebiedsgerichte aanpak voor. Daarnaast wil het voor het einde van het jaar een drempelwaarde invoeren.

Wordt vervolgd...

Lees meer verhalen


Hormes Bouwmaterialen 1 min. 8 oktober 2019